Í nýrri framvinduskýrslu Sameinuðu þjóðanna um stöðu heimsmarkmiðanna, með tilliti til kynjajafnréttis (e. Progress on the Sustainable Development Goals: The gender snapshot 2024) er hvatt til tafarlausra aðgerða á heimsvísu til að loka kynjabilinu. UN Women og UN DESA (UN Department of Economic and Social Affairs) standa að skýrslunni en hún kom út í gær, þann 16. september.
Framfarir á heimsvísu en engum markmiðum náð
Fjárfesting í konum og stúlkum og það að binda enda á mismunun eru lykillinn að því að ná heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun fyrir árið 2030. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu sem stofnanirnar sendu frá sér í tilefni útgáfu skýrslunnar. Skýrslan sýnir að framfarir hafa náðst um allan heim í jafnréttismálum og hvað varðar valdeflingu kvenna og stúlkna. Konur skipa eitt af hverjum fjórum þingsætum í heiminum, sem er umtalsverð fjölgun frá því fyrir áratug síðan. Hlutur kvenna og stúlkna sem búa við sárafátækt hefur loksins farið niður fyrir 10 prósent eftir mikla aukningu á tímum heimsfaraldurs COVID-19. Frá því að fyrsta framvinduskýrslan kom út árið 2019 hafa allt að 56 lagaumbætur sem leitast við að minnka kynjabilið verið lögfestar um allan heim.
Gögnin sem kynnt eru í skýrslunni sýna hins vegar að engin af markmiðum eða undirmarkmiðum heimsmarkmiðs númer 5 — markmið um jafnrétti kynjanna — hafa verið uppfyllt. Á núverandi hraða eru jöfn kynjahlutföll á þingum fjarlægur draumur, sem hugsanlega mun ekki rætast fyrr en árið 2063. Það mun taka 137 ár að koma öllum konum og stúlkum úr fátækt og um ein af hverjum fjórum stúlkum verða áfram neyddar í hjónaband á barnsaldri.
Mikilvægt að bregðast skjótt við
Þegar leiðtogar heimsins búa sig undir leiðtogafund framtíðarinnar (e. Summit of the Future) dagana 22.-23. september eru þeir hvattir til að mynda nýja alþjóðlega sátt um að jafna kynjabilið, ná fram kynjajafnrétti og stuðla að valdeflingu og réttindum allra kvenna og stúlkna – sem er vissulega fjarlægt markmið en engu að síður framkvæmanlegt.
„Skýrslan sem við sjáum hér í dag sýnir óumdeilanlega sannleikann: framfarir eru mögulegar, en gerast ekki nógu hratt,“ sagði Sima Bahous, framkvæmdastýra UN Women, við tilefnið. „Við þurfum að halda áfram að þrýsta á um jafnrétti kynjanna til að uppfylla þau loforð og skuldbindingu sem leiðtogar heimsins settu á fjórðu Kvennaráðstefnu Sameinuðu þjóðanna (e. the Fourth World Conference on Women), sem haldin var í Peking fyrir tæpum 30 árum, og heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna fyrir árið 2030. Komum okkur saman um að halda áfram að afnema þær hindranir sem konur og stúlkur standa frammi fyrir og móta framtíð þar sem jafnrétti kynjanna er ekki bara von heldur veruleiki.“
Í skýrslunni er lögð áhersla á þann gríðarlegan kostnað sem kynjamisrétti hefur í för með sér. Sem dæmi má nefna að það að ríki nái ekki að mennta unga fólkið sitt nægilega kostar alþjóðasamfélagið yfir 10 billjónir Bandaríkjadala á ári. Lág- og millitekjulönd geta tapað 500 milljörðum Bandaríkjadala til viðbótar á næstu fimm árum með því að minnka ekki kynjabilið þegar kemur að stafrænni þróun.
Kynjamisrétti er dýrt fyrir heiminn
„Kostnaðurinn af aðgerðarleysi í jafnréttismálum er gríðarlegur og ávinningurinn af því að ná kynjajafnrétti er allt of mikill til að hægt sé að hunsa hann. Við getum aðeins náð heimsmarkmiðunum fyrir árið 2030 með fullri og jafnri þátttöku kvenna og stúlkna í öllum kimum samfélagsins,“ sagði Li Junhua, varaframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna í efnahags- og félagsmálum.
Skýrslan inniheldur ýmsar ráðleggingar til að uppræta kynjamisrétti þvert á öll 17 heimsmarkmiðin, eins og til dæmis lagaumbætur. Í ríkjum þar sem löggjöf er fyrir hendi vegna heimilisofbeldis er tíðni ofbeldis í nánum samböndum lægri en í ríkjum sem hafa ekki slíka löggjöf, eða 9,5 prósent samanborið við 16,1 prósent.
Í skýrslunni er kallað eftir afgerandi aðgerðum á leiðtogafundi framtíðarinnar og 30 ára afmæli Peking-sáttmálans og aðgerðaáætlunarinnar árið 2025; að fjárfesta í auknum mæli í kynjajafnrétti og binda enda á mismunun gegn konum og stúlkum – og ákall um að heimsmarkmiðunum verði náð.
