Að gefnu tilefni ítrekar UN Women á Íslandi afstöðu sína um mikilvægi þess að íslensk stjórnvöld taki tillit til stöðu og þarfa kvenna og stúlkna við mat á umsóknum fólks um alþjóðlega vernd. UN Women á Íslandi biðlar til yfirvalda að taka mið af berskjöldun kvenna á flótta, byggða á innsýn í menningu og samfélög annarra heimshluta við mat á umsóknum fólks um alþjóðlega vernd á Íslandi.
UN Women á Íslandi ítrekar að kyn og kyngervi skiptir miklu máli þegar fjallað eru málefni flóttafólks. Það er staðreynd að staða kvenna á flótta er sérstaklega viðkvæm þar sem þær standa frammi fyrir fjölþættri mismunun, svo sem hættunni á kynbundinni mismunun og kynferðislegu ofbeldi.
Sérstaða Íslands ætti að vera sú að byggja flóttamannastefnu sína á jafnrétti þar sem tekið er mið af veruleika kvenna á flótta, barna og annarra minnihlutahópa, líkt og utanríkisstefna Íslands gerir. Jafnréttissjónarmið verða að vera höfð að leiðarljósi í allri móttöku flóttafólks íslenskra stjórnvalda. Víða um heim er ofbeldi gegn konum, limlesting á kynfærum stúlkna og þvinguð barnahjónabönd enn lögleg.
Hræðilegur aðbúnaður í flóttamannabúðum
UN Women á Íslandi ítrekar enn frekar þá berskjöldun og það kynbundna ofbeldi sem konur á flótta búa við í flóttamannabúðum. Í neyð og á flótta eru konur berskjaldaðri en nokkru sinni fyrir ofbeldi.
- Ein af hverjum fimm konum á flótta hafa þurft að þola kynferðislegt ofbeldi.
- Af öllum þeim konum sem deyja á meðgöngu eða af barnsburði deyja um 60% þeirra á átakasvæðum.
- Konur og börn eru fjórtán sinnum líklegri til að deyja við slíka neyð og stelpur eru rúmlega helmingi líklegri til að detta úr námi.
- Konum er yfirleitt haldið utan við ákvarðanatökur í neyð og á átakasvæðum og þar af leiðandi þarfir almennings greindar fyrst og fremst út frá þörfum karlmanna.
Þarfagreiningar og úttektir UN Women sýna fram á hræðilegan aðbúnað kvenna og barna þeirra í flóttamannabúðum, sem oft er fyrsta viðkomuríki fólks í leit að alþjóðlegri vernd hér á landi. Konur eru útsettar fyrir kynbundnu ofbeldi, nauðgunum í ókynjaskiptum svefnaðstæðum og salernum og eru í bráðri hættu á að vera hnepptar í mansal. Óttinn í slíkum aðstæðum aftrar þeim við að fá svefn og algengt er að konur hætti að drekka vatn og vökva til að komast hjá því að nota sameiginlega salernisaðstöðu af ótta við nauðgun og kynferðisofbeldi. Félags- og heilbrigðisþjónusta er bágborin, matur af skornum skammti og oftar en ekki óaðgengilegri fyrir konur þar sem oft er ekki veitt kynjamiðuð neyðaraðstoð í yfirfullum flóttamannabúðum líkt og í Grikklandi.
Að lokum vill UN Women á Íslandi benda á að íslensk stjórnvöld hafa fullgilt alþjóðlega samninga á borð við CEDAW og Istanbúlsáttmálann sem kveða á um skyldur opinberra aðila til að vernda og aðstoða konur sem beittar hafa verið ofbeldi.
Stella Samúelsdóttir,
framkvæmdastýra UN Women á Íslandi
