Það er staðfest að tíðni mæðra- og ungbarnadauða margfaldast á tímum stríðsátaka. Ástæðurnar fyrir því eru margar, þær augljósustu eru að konur á átakasvæðum búa við skerta eða enga heilbrigðisþjónustu, aukið líkamlegt- og andlegt álag, fæðuóöryggi og þeim reynist erfiðara að viðhalda nauðsynlegu hreinlæti á stríðstímum vegna skorts á hreinu vatni og hreinlætisvörum.

Í fjölda samfélaga eru konur oft þær fyrstu til að líða skort þegar átök brjótast út. Skiptir þá engu hvort þær séu barnshafandi eða ekki. Langvarandi næringaskortur hefur ekki aðeins gríðarleg áhrif á heilsu móður, heldur einnig á fósturs. Aukið líkamlegt og andlegt álag eykur einnig líkur á fósturmissi og snemmbúnum fæðingum og hefur neikvæð áhrif á brjóstagjöf nýbakaðra mæðra, sem veldur næringarskorti hjá ungbörnum.

Eins og við höfum séð í Afganistan, Úkraínu og Yemen eru nauðsynlegir innviðir gjarnan gerðir að skotmörk í stríði, þar með talið spítalar, rafmagnsveitur og vatnsból. Þetta hefur skelfileg áhrif á líf og heilsu barnshafandi kvenna sem neyðast til að fæða börn sín í óöruggum og óvuðunandi  aðstæðum. Oft á tíðum hafa þær ekki einu sinni aðgang að lyfjum eða faglærðu starfsólki á meðan á fæðingu stendur. Þetta eykur líkur á hættulegum og hamlandi fylgikvillum á meðgöngu og við fæðingu, m.a. fistils, spangarrifu og blæðinga.

Skortur á nauðsynjum á borð við dömubindi, bleiur, sótthreinsivökva, vatni, sýklalyf, hlýjum fatnaði og öðru hafa mikil áhrif á líðan og heilsu sængurkvenna og ungbarna þeirra á stríðstímum. Slíkur skortur eykur líkur á fylgikvillum og sýkingum sem geta leitt til varanlegs skaða og jafnvel dauða.

Kvenmiðuð neyðaraðstoð tekur mið af sértækum þörfum barnshafandi og fæðandi kvenna og ungbarna þeirra. Of oft gleymist að taka tillit til þarfa barnshafandi og fæðandi kvenna þegar neyðaraðstoð er veitt.

Heilbrigðisstarfsmaður í Kyiv annast nýbura á bráðabyrgða fæðingardeild sem komið var upp neðanjarðar.

Hvað gerir UN Women til að bregðast við þörfum mæðra og barnshafandi kvenna?

  • Eitt mikilvægasta verkefni UN Women er að sinna þarfagreiningum á átakasvæðum. Með þessum hætti er hægt að greaina þarfir allra og bregðast við þeim þar sem við á.
  • UN Women tryggir kvenmiðaða heilbrigðisþjónustu í flóttamannabúðum með því að styðja við þjálfun ljósmæðra og veita þeim nauðsynleg tól og tæki.
  • UN Women er ráðgefandi stofnun til annarra stofnana Sþ. UN Women og World Food Programme hafa breytt og aðlagað innihald matarpakka svo matargjafirnar mæti m.a. næringarþörfum barnshafandi kvenna og innihaldi einnig þurrmjólk og barnamat líkt og konur hafa kallað eftir. Þá er matarpokunum komið til þeirra svo þær þurfi ekki að bera þá langa leið.
  • UN Women veitir sæmdarsett og „mömmu pakka“ til barnshafandi kvenna í flóttamannabúðum og í stríðshrjáðum löndum.
  • UN Women hefur talað fyrir því að flóttamannabúðir og neyðarskýli innihaldi sérstaka aðstöðu fyrir mjólkandi konur. Þær og börn þeirra þurfa næði á meðan brjóstagjöf stendur og í mörgum ríkjum þykir óviðeigandi að gefa börnum brjóst á almannafæri.
  • UN Women tryggir að upplýsingagjöf til barnshafandi kvenna og nýbakaðra mæðra í flóttamannabúðum og neyðarskýlum sé góð og aðgengileg.

Móðir og barn í flóttamannabúðum í Sýrlandi.