Ég sneri nýlega aftur heim eftir viku leiðangur á Gaza svæðið. Á þeim sex árum sem ég hef verið í þessu starfi hef ég heimsótt Gaza oftar en 50 sinnum, oft á tímum átaka, þar á meðal í stríðinu árið 2021. En í þetta skiptið undirbjó ekkert mig undir þá algjöru eyðileggingu og ómannúð sem ég sá á Gaza. Það sem ég varð vitni að ýtti enn meira undir áhyggjur mínar og ótta um þær konur og stúlkur á svæðinu sem ég hef unnið með í mörg ár.
Mynd: UN Women/Samar Abu Elouf.
Þetta sagði Maryse Guimond, sérstakur fulltrúi UN Women í Palestínu, á fjölmiðlafundi Sameinuðu þjóðanna sem fram fór í gær, fimmtudaginn 18. júlí. Maryse hélt erindi frá Jerúsalem um heimsókn sína til Gaza í júní síðastliðnum. Eftirfarandi er frásögn hennar í heild:
Það var óbærilegt að verða vitni að daglegri stigmögnun ofbeldis og eyðileggingu stríðs gegn konum sem ekki sér fyrir endann á. Stríð eru aldrei kynhlutlaus en í þessu tilfelli ber ein milljón kvenna og ungra stúlkna á Gaza án efa verstu byrðarnar og hafa gert síðastliðna níu mánuði. Þær eru að deyja, kljást við veikindi, eru svangar, örmagna, halda fjölskyldum saman þrátt fyrir stöðugan ótta og missi.
Hver kona sem ég hitti bar sögu um missi. Meira en 10.000 konur hafa dáið. Meira en 6.000 fjölskyldur hafa misst mæður sínar. Tæplega ein milljón kvenna og stúlkna hefur misst heimili sitt, ástvini sína, allar minningarnar. Gaza er meira en tvær milljónir sögur um missi.
Kona á flótta útskýrði fyrir mér hvers vegna það væri svo mikilvægt fyrir hana að fara í íbúðina sína í Gaza-borg um leið og komið yrði á vopnahléi. Á meðan hún var meðvituð um að það hefði skemmst mikið, vildi hún sjá hverju hún gæti bjargað og vildi ná í eigur fjölskyldu sinnar – minningarnar. Ég hef margoft heyrt þessa ósk. Eftir brottför mína frá Gaza var konunni því miður tilkynnt að íbúð hennar hefði brunnið og að engu væri hægt að bjarga. Ekkert heimili að fara aftur til.
Konur á Gaza þurfa stöðugt að flytja sig, lifa í stöðugum ótta og eru stöðugt eltar. Það er hvergi öruggt að vera kona á Gaza. Níu af hverjum tíu sem búa á Gaza eru á vergangi. Nærri ein milljón kvenna og stúlkna hefur þurft að flýja fimm til sjö sinnum, flutt til svæða sem eru sífellt minni og þar sem þær eru skotmörk fyrir árásir og sprengjur. Þær flytja án peninga, án eigna, án þess að hafa hugmynd um hvernig og hvar þær geta búið. Margar konur sögðu mér að þær myndu ekki hreyfa sig aftur þar sem það breytir ekki miklu fyrir öryggi þeirra eða afkomu. Síðan ég fór frá Gaza hefur fólkinu þar verið gert að flytja sig átta sinnum, án nokkurrar tryggingar um öryggi.
Þegar ég kom til Gaza og hliðið lokaðist á eftir mér við Kerem Shalom landamærin, sá ég strax að þetta var ekki Gaza sem ég þekkti áður. Ég fór inn í heim eyðileggingar og algjörs skorts. Heimili, sjúkrahús, verslanir, skólar og háskólar – allt hefur þetta verið gjöreyðilagt. Gríðarlegur fjöldi karla, kvenna og barna reynir að lifa af í bráðabirgðatjöldum og yfirfullum skýlum umkringd rústum og algjörri eyðileggingu.
Innan um stanslaus hljóð frá bardögum og drónum, sá ég líf fólks splundrað, heimili eyðilögð og samfélög og fjölskyldur tættar í sundur. Konur spurðu mig: „Hvenær getum við farið aftur heim til okkar?“ Drengir og stúlkur spurðu mig hvenær þessu stríði lyki og ég hafði engin svör fyrir þau.
Ég get ekki lagt nógu mikla áherslu á hve mikil áhrif þetta stríð hefur haft á konur og stúlkur. Ég þekkti varla nokkrar af þeim konum sem ég hef þekkt lengi. Síðustu níu mánuðir eru innbyggðir í andlit þeirra og líkama. Gögn UN Women sýna að 557.000 konur þjást af gríðarlegu fæðuóöryggi, meira en hálf milljón kvenna er alvarlega svöng, þær borða síðastar og minnst allra í fjölskyldunni, sleppa máltíðum og borða ekki hollan mat í marga mánuði.
En skilaboðin sem ég kem með frá Gaza snúast ekki aðeins um eyðileggingu og dauða. Konur á Gaza sýna ótrúlegan styrk og mannúð í lífsbaráttu sinni, með von og samstöðu að leiðarljósi innan um eyðilegginguna. Ég hef hitt ótrúlegar konur sem sjá um fjölskyldur sínar og samfélög á meðan þær glíma við hungur, dauða, sjúkdóma og flótta.
Ég hitti samtök undir forystu kvenna sem vinna hetjudáð við að vernda réttindi og reisn íbúa Gaza, þrátt fyrir skort á fjármagni og aðgangi að grunnbirgðum og þjónustu. Þau eru áfram virk á Gaza þrátt fyrir mjög erfiðar aðstæður og þurfa brýnan stuðning til að halda starfi sínu áfram.
UN Women birti nýlega skýrslu um áhrif stríðsins á 25 samtök undir forystu kvenna á hernumdum svæðum Palestínu, þar af 18 með aðsetur á Gaza. Þessi samtök, þar sem starfar yfir 1.500 starfsfólk, veita nauðsynlega þjónustu eins og stjórnun svæða þar sem fólk hefur leitað skjóls, hreinlætissett, matarpakka og sálrænan stuðning. Þetta gera þau þrátt fyrir allar þær áskoranir sem fylgja stríði, eyðileggingu og minni fjármögnun. Samtökin þurfa fjárhagslegan stuðning til að halda áfram starfi sínu og það verður að auka hlut kvenna í ákvarðanatöku í hverju skrefi mannúðaraðstoðarinnar, frá skipulagningu til lokaafhendingar. Og þetta þarf að gerast núna!
Svo vitnað sé í einn fulltrúa kvennasamtakanna: „Spurningin er ekki hvað konur þurfa, spurningin ætti að vera hvað þær vilja ekki.“ Konur vilja ekki deyja, þær vilja ekki jarða ástvini sína, þær vilja ekki vera skildar eftir einar í þjáningu sinni. Upplifun mín á Gaza ýtti undir mikilvægi og alvarleika þessara skilaboða.
Ég vil enda erindi mitt á því að taka undir með framkvæmdastjóra- og systurstofnunum Sameinuðu þjóðanna: Gaza þarf frið. Gaza þarf óheftan aðgang að mannúðaraðstoð og það verður að opna landamæri. Við þurfum vopnahlé strax og það verður að sleppa öllum gíslum.
