Afganskar konur sem vísað hefur verð burt frá Íran og Pakistan eru í mjög viðkvæmri stöðu. JAWAD JALALI/UNFPA
Afganskt flóttafólk sem snýr nauðugt aftur til Afganistan frá Pakistan og Íran býr við sams konar aðstæður og fólk á flótta. Þá standa konur og stúlkur frammi fyrir því að snúa til lands þar sem réttindi þeirra, öryggi og framtíð eru í hættu. Þetta leiðir ný skýrsla UN Women og Mannfjöldastofnunar Sameinuðu þjóðanna (UNFPA) í ljós.
Frá því í september 2023 hafa yfir 2,43 milljónir afganskra flóttamanna snúið aftur frá Íran og Pakistan. Konur og stúlkur eru um helmingur þeirra sem snúa aftur frá Pakistan og um 30% þeirra Afgana sem brottvísað hefur verið frá Íran.
Þessi mikli fjöldi fólks hefur aukið álag á mannúðarstarf í Afganistan sem þegar er komið að þolmörkum.
Varnarleysi við landamærin – konur og stúlkur án verndar og stuðnings
Konum og stúlkum sem vísað er aftur til Afganistan koma margar hverjar að landamærunum án nokkurrar verndar eða stuðnings.
„Mitt eina skjól er tjald. Ég hef ekki viðeigandi föt eða hijab til þess að klæðast, mat, ættingja eða símanúmer til þess að hringja í,“ sagði kona við UN Women.
Þær sem eru án karlkyns forráðamanns (mahram) eru líklegri til að sæta illri meðferð, áreitni, hótunum og fjárkúgun við landamærastöðvar.
,,Þeir tóku af mér 6.000 rúpíur (2.600 krónur) og gáfu mér aðeins 2.000 rúpíur til baka. Ég veit ekkert hvert ég á að fara með peninginn sem eftir er,” segir kona í Torkham. Í Islam Qala hefur fólk einnig greint frá illri meðferð og áreitni sem olli ótta og vanlíðan.
Alvarleg hætta á kynbundnu ofbeldi og misbeitingu
Skortur á grunnþjónustu gerir það að verkum að afganskt flóttafólk er berskjaldaðra fyrir kynbundnu ofbeldi, þvinguðum hjónaböndum þ.á.m. barnahjónaböndum, mansali og kynferðislegri misbeitingu í skiptum fyrir lífsnauðsynjar.
Hjálparstarfsmaður í Kandahar sagði: „Ekkja með fjórar dætur var að kanna hvort hún gæti selt tvær þeirra til þess að geta séð hinum farboða.”
Hjálparstofnanir greina frá alvarlegum skorti á öruggum rýmum, geðheilbrigðis- og félagslegum stuðningi, sérstaklega við landamærin.
Skortur á skjóli, lífsviðurværi og menntun eru meðal helstu áhyggjuefna kvenna
Í öllum landshlutum Afganistans nefna konur öruggt skjól, tekjur og menntun sem brýnustu þarfirnar.
„Við þurfum stað til þess að búa á, tækifæri til þess að læra og möguleika til þess að afla tekna,” sagði kona sem nýlega snéri aftur til Nangarhar-héraðs.
Aðeins um 10% fjölskyldna þar sem konur eru fyrirvinnan búa í varanlegu skjóli og 45% þeirra búa við óviðunandi aðstæður. Fjórar af hverjum tíu konum óttast að vera reknar á dyr. Í Herat-héraði sögðust 71% kvenna hafa upplifað ágreining vegna leigu.
,,Fjölskyldur eiga ekki peninga fyrir mat og helstu nauðsynjavörum,” sagði kona í Herat.
Konur sem áður störfuðu við saumaskap og handverk eiga jafnframt erfitt með að hefja störf að nýju í þessum aðstæðum þar sem þær skortir tengslanet, verkfæri og viðeigandi skjöl.
Horft til framtíðar – krefjast aðgerða fyrir afganskar konur og stúlkur
UN Women og fleiri mannúðarsamtök hvetja til aukins stuðnings og kvenmiðaðrar neyðaraðstoðar þar sem konum og stúlkum er tryggt öruggt athvarf, sálræn aðstoð, menntun og fá stuðning til þess að stunda vinnu.
Mikilvægt er að tryggja áframhaldandi alþjóðlegan stuðning til þess að mæta bæði skammtíma- og langtímaþörfum afganskra kvenna og stúlkna.
